چرا امارات متحده عربی در بحران داخلی سودان دخالت می‌کند؟

به گزارش بین الملل خبرگزاری دانشجو، گروه نیروهای پشتیبانی سریع (RSF)، یک گروه شبه‌نظامی سودانی، اخیراً کنترل شهر الفاشر در شمال دارفور را به‌دست گرفت و این رویداد به‌عنوان یکی از جدیدترین جنایات جنگی در جنگ داخلی سودان شناخته شده است. این جنگ از آوریل ۲۰۲۳ آغاز شده و تاکنون باعث کشته‌شدن هزاران نفر و آوارگی بیش از ۱۳ میلیون نفر شده است. در حالی که این گروه به‌طور گسترده به نقض حقوق بشر متهم است، حمایت‌های خارجی از جمله از سوی امارات متحده عربی باعث تشدید این بحران شده است. این حمایت‌ها، به‌ویژه در زمینه‌های نظامی و مالی، باعث افزایش نگرانی‌های بین‌المللی از نقش امارات در تشدید این جنگ و نقض حقوق بشر در سودان شده است.

حمایت‌های نظامی امارات از گروه RSF و اتهامات جهانی

گروه RSF، که ریشه در نیروهای جنجاویید دارد، در دهه ۲۰۰۰ به‌عنوان یک گروه شبه‌نظامی با حمایت دولت سودان به‌منظور سرکوب شورش‌های دارفور تشکیل شد. این گروه در خلال جنگ دارفور به‌خاطر ارتکاب جنایات جنگی مانند قتل‌های غیرقانونی، شکنجه و تجاوزات جنسی به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفت. در سال ۲۰۱۳، گروه جنجاویید به RSF تغییر ساختار داد و تحت فرماندهی محمد حمدان دقلو (ملقب به حمیدتی) فعالیت‌های خود را گسترش داد. حمیدتی، که اکنون یک سرمایه‌دار بزرگ با ارتباطات مالی گسترده در امارات است، نقش مهمی در تحکیم قدرت این گروه در سودان داشته است.

طبق گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری مانند عفو بین‌الملل و گزارش‌های اطلاعاتی ایالات متحده، امارات متحده عربی در حمایت از این گروه به‌طور فعال از سلاح‌های پیشرفته استفاده کرده و تجهیزات نظامی از جمله پهپادها و موشک‌های هدایت‌شونده چینی را به این گروه ارسال کرده است. همچنین، طبق اسناد منتشر شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل، گذرنامه‌های اماراتی در بقایای یک هواپیما متعلق به گروه RSF کشف شده است.

دلایل دخالت امارات در جنگ سودان

امارات متحده عربی از زمان حکومت عمر حسن البشیر در سودان به‌طور مستقیم در این کشور سرمایه‌گذاری کرده بود. امارات و سعودی‌ها در جنگ یمن از نیروهای سودانی استفاده کردند، و این کشورها به‌ویژه از سال ۲۰۱۵، تعداد زیادی از سربازان سودانی را به یمن فرستادند. اما پس از سقوط البشیر در سال ۲۰۱۹ و تحولات سیاسی در سودان، امارات از حمایت‌های خود از رژیم سودان کاسته و به سمت حمایت از گروه‌های نظامی در این کشور تمایل پیدا کرد.

امارات امروز در تلاش است تا از سودان به‌عنوان یک پایگاه استراتژیک برای گسترش نفوذ خود در دریای سرخ و شرق آفریقا استفاده کند. این کشور دارای منافع زیادی در منابع کشاورزی و معدنی سودان است، به‌ویژه در زمینه طلا. گروه RSF که تحت کنترل حمیدتی قرار دارد، از راه‌های مختلف به تأمین و حفاظت از این منابع کمک می‌کند. به‌طور خاص، شرکت‌های طلای حمیدتی که در دارفور مستقر هستند، به‌طور مستقیم از این منابع بهره‌برداری می‌کنند.

سیاست‌های اقتصادی و استراتژیک امارات در سودان

امارات متحده عربی برای تقویت موقعیت اقتصادی خود در سودان و در منطقه به سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در بخش‌های کشاورزی و معادن روی آورده است. شرکت‌های بزرگ اماراتی همچون شرکت سرمایه‌گذاری جنان و شرکت هلدینگ بین‌المللی در حال فعالیت در اراضی سودان هستند و بیش از ۵۰,۰۰۰ هکتار از زمین‌های این کشور را در اختیار دارند. این شرکت‌ها به‌ویژه در زمینه تولید محصولات کشاورزی فعالیت می‌کنند که برای اماراتی‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا این کشور با چالش‌های امنیت غذایی روبه‌رو است.

نقش امارات در ایجاد و تقویت زیرساخت‌ها در سودان

امارات همچنین در تلاش است تا امپراتوری بنادر خود را در سودان گسترش دهد. سودان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود در سواحل دریای سرخ، به‌عنوان یک نقطه کلیدی برای تجارت جهانی، به‌ویژه در زمینه حمل و نقل کانتینری محسوب می‌شود. امارات با سرمایه‌گذاری در بنادر سودان، به‌ویژه در بندر ابو عمامه، سعی در تقویت موقعیت خود در این منطقه داشته است. این سرمایه‌گذاری‌ها اما تحت تأثیر بحران‌های داخلی سودان قرار گرفته و توافقات اقتصادی در این زمینه به دلیل جنگ داخلی به تعویق افتاده است.

واکنش‌های جهانی به دخالت امارات در سودان

دخالت امارات در جنگ داخلی سودان با انتقادهای شدیدی از سوی جامعه بین‌المللی مواجه شده است. در حالی که کشورهای عربی مانند مصر و عربستان سعودی از امارات حمایت کرده‌اند، بسیاری از کشورهای غربی، به‌ویژه آمریکا و بریتانیا، نگرانی‌های زیادی در مورد نقض حقوق بشر و نقش امارات در تأمین تسلیحات برای گروه‌های شبه‌نظامی در سودان دارند.

دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) نیز در سال ۲۰۲۵، شکایت سودان علیه امارات بابت اتهام نسل‌کشی را رد کرد و اعلام کرد که به‌دلیل عدم صلاحیت قضائی نمی‌تواند در این زمینه حکمی صادر کند.

در واکنش به فشارهای بین‌المللی، امارات در برخی موارد از متحدان خود خواسته است تا از نقش این کشور در سودان دفاع کنند. به‌عنوان مثال، در سال ۲۰۲۴، امارات به‌دلیل عدم دفاع از آن در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد، نشست‌های خود با مقامات بریتانیایی را لغو کرد.

دخالت امارات متحده عربی در جنگ داخلی سودان را می‌توان به‌عنوان یک استراتژی برای تقویت نفوذ این کشور در منطقه‌ای حساس ارزیابی کرد. حمایت از گروه RSF، به‌ویژه در زمینه‌های نظامی و اقتصادی، نشان‌دهنده منافع استراتژیک امارات در سودان است، اما این دخالت همچنین به تشدید بحران انسانی در سودان و افزایش نگرانی‌های جهانی در خصوص نقض حقوق بشر منجر شده است. امارات، به‌ویژه در راستای منافع اقتصادی خود، در حال تبدیل سودان به یک پایگاه کلیدی برای تأمین منابع و گسترش نفوذ خود در منطقه است، در حالی که نقش این کشور در بحران‌های جاری همچنان تحت نظارت شدید جامعه بین‌المللی قرار دارد.